Vereniging Nederlands Cultuurlandschap

ACTUEEL

11 april 2012

Column Egbert Jaap Mooiweer

Uit: Ledenblad Landschappelijk voorjaar 2012

Pars pro toto of totum pro parte?
Een gedeelte noemen en het geheel bedoelen of andersom. Ik heb het over de vergroening van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Wordt het een groen sausje of een transitie? Ik moest laatst denken aan een tv-uitzending met Van Kooten en de Bie. Daarin staan ze aan de Nederlandse kust, ergens op het strand. Het is vloed. Ze trekken een lijn in het zand, wijzen naar de zee en zeggen: ‘Tot hier en niet verder’. Deze lijn symboliseert voor mij de worsteling om landbouw en biodiversiteit op bedrijfsniveau weer met elkaar te verbinden. En vermaningen van bekende en onbekende mensen en instituten die tegen een muur aan lijken te lopen, wanneer het om grote financiële belangen gaat.

Een drieluik van media berichten over 'biodiversiteit en landbouw' uit Brazilië, Ecuador en Europa. In Nederland en sinds kort ook in Duitsland liggen megastallen nogal gevoelig. ‘Mega’ staat voor een schaalgrootte van 500 en meer ‘Nederlandse grootvee-eenheden’. Eén zo’n grootvee-eenheid staat gelijk aan 11.500 vleesvarkens, 1900 zeugen, 350 melkkoeien met jongvee of 190.000 legkippen.
Schiphol schijnt in Nederland het grootste landbouwbedrijf te zijn. In de wereld is het een 306.000 ha groot akkerbouwbedrijf van de Braziliaanse investeringsmaatschappij SLC Agrícola. Ofwel 6 boerderijen voor Nederlands grondgebied. De laatste transactie was een koopje, 29.000 ha voor 36,7 miljoen euro. Nu moet ik wel zeggen dat de helft braak moet blijven liggen of natuurbescherming geniet.
Een bericht over een groep studenten van de universiteit van Yale. Zij ontdekken tijdens een excursie in het regenwoud van Ecuador een schimmel die polyurethaan eet, een plasticsoort die sinds de jaren ’40 in grote hoeveelheden verwerkt wordt in onder meer kunstleer, verf en PUR. U zult denken: wat heeft dat nu met elkaar te maken? Nu, dat we simpelweg niet weten wat later nodig en nuttig is; met andere woorden: dat alle biodiversiteit nu of in de toekomst vroeg of laat van onschatbare waarde kan zijn.

In Europa hebben we geen regenwouden. Onze biodiversiteit is opgeslagen in oude boskernen, zaadbanken en streekeigen landschapselementen. Op Europese schaal denken wij dan aan hagen, houtwallen, bloemrijke slootkanten, knotbomenrijen, elzensingels, muurtjes, beplantte terrasranden, hoogstamboomgaarden et cetera. Een netwerk hiervan staat borg voor biodiversiteit en helpt bij het veiligstellen van leef-, doortrek-, rui- en rustgebieden voor de kleinere fauna. Ook geeft het een krachtige impuls aan cultuurhistorie, milieu- en waterkwaliteit en klimaatadaptatie op het boerenland.

Nu is daar de Europese landbouwcommissaris Ciolos. Eind november 2011 heeft hij de contouren geschetst van het nieuwe Gemeenschappelijk LandbouwBeleid (GLB) vanaf 2014. Zijn streven is de sector - meer dan voorheen - te richten op vergroening, behoud van ecosystemen en de problematiek van klimaatverandering. Een aantal instrumenten moet die ontwikkeling bevorderen.
Een van deze instrumenten is het streven van Ciolos om 7% van het landbouwareaal de positie van ‘ecologisch focusgebied’ te geven. En landschapselementen mogen hier onderdeel van uitmaken. Dit komt miraculeus dicht in de buurt bij ons eigen Deltaplan-landschap... Ciolos heeft er inmiddels kennis mee kunnen maken en de komende maanden gaan we deze boodschap actief uitdragen in Europa.

Egbert Jaap Mooiweer, adjunct-directeur

Redactie: Door de ingrijpende bezuinigingen van het huidige kabinet op natuurbeleid, en de hierover in de media steeds meer oplaaiende discussie en over het natuurbeleid in het algemeen, is directeur Jaap Dirkmaat tijdelijk hiervoor vrijgemaakt, om zich in dit debat te kunnen mengen en woordvoerder te zijn. Onze adjunct-directeur Egbert Jaap Mooiweer zal enkele taken van hem overnemen, zoals onder andere de column in de landschappelijk.