Vereniging Nederlands Cultuurlandschap

ACTUEEL

10 oktober 2011

Column Egbert Jaap Mooiweer

Uit: Ledenblad Landschappelijk Najaar 2011

Voordeel van de twijfel
Uitgaan van de beste bedoelingen van mensen is mijn grondhouding. Het lijkt mij nu eenmaal erg vermoeiend om dat niet te doen. Het levert weinig anders op dan wantrouwen, terwijl vertrouwen een veel sterkere basis vormt. Toen in 2008 vier landelijke pilots voor het Deltaplan voor het Landschap bekend werden gemaakt, hadden we groot vertrouwen in de goede bedoelingen van de vier gebieden met ons Deltaplan. Met name Brabant voelde als een warm bad. Al was het maar omdat het als enige gebied de benaming Deltaplan overnam: Deltaplan voor het Landschap Moerenburg Heukelom. Met logo en nieuwsbrief!

De benodigde cofinanciering was snel rond en er stonden goede trekkers aan het roer. De geesten waren er rijp voor, zo werd ons gezegd. Bij het publicatiemoment van het eerste contract in het eerste jaar waren wij ook opgetogen. Er was een start, we waren ‘los’. Dat de lantomstandigheden niet optimaal waren en het voor de bühne om maar één boom ging, kon de feestvreugde niet drukken. Alle verantwoordelijke bestuurders waren bij het feestje, zo lazen we. Het begin werd gemarkeerd. Maar van wat? Gekscherend en enigszins bezorgd vroeg ik later aan een van de trekkers dat de boom nu weliswaar stond, maar dat het beoogde netwerk toch nog wel kwam? Een joviaal ‘maak je geen zorgen, maar natuurlijk’ volgde. Later, tijdens een andere bijeenkomst, merkte ik nog eens op dat het Brabantse pilot- gebied pr-matig bijzonder goed functioneert en jaloersmakende concepten ontwikkelt als ‘Boer zoekt buur’, de ‘Streekrekening’ en altijd bereid is te delen. En dat hier nieuwe sporen gebaand worden: inventieve stad-land-relaties, biomassaprojecten en vermarkting van streekproducten en cultuurhistorie.
Maar ook dat het gebied zich, in de smeltkroes van ideeën, mogelijke combinaties en gedeelde verantwoordelijkheden, ook wel eens in zijn eigen staart kan bijten. Het netwerk rondom de boom kwam het eerste jaar niet, het tweede ook niet en in het derde jaar begonnen we ons zorgen te maken. Helemaal toen ik een betrokken ambtenaar van Tilburg triomfantelijk hoorde meedelen in een bijeenkomst dat het Deltaplan af was. Maar waar dan toch? Ik zag het nog niet.

Een gebied van ongeveer 500 hectare waarvan nog maar 5 procent omgevormd was in aaneengesloten streekeigen landschapselementen op boerenland, geflankeerd door recreatieve routes vanuit de stad. Oftewel: zo’n 50 kilometer aan knotwilgenrijen, bloemrijke akkerranden, houtsingels, plasdras- sloten en 10 kilometer boerenlandpaden, fietspaden en paardenroutes. Wel prachtige folders, nieuwsbrieven en een stadspark op papier, maar weinig concreets in de praktijk - dat kon de bedoeling van ons Deltaplan toch niet zijn? Ik viel helemaal van mijn stoel toen ik de eerste bedrijfslandschapsplannen en contracten zag. Behalve het onderhoud van tien nieuwe knotwilgen zijn er geen 30-jarige beheersafspraken, geen netwerk en recreatieve toegankelijkheid en slechts een schamele paar honderd meter bloemrijke akkerrand, die bovendien al 12 jaar instandhouding kende.
Tijd voor een gesprek met de initiatiefnemers die mij er destijds van probeerden te overtuigen dat Brabantse boeren anders zijn dan andere boeren en dat het Deltaplan vooral bedoeld was om de twintig resterende boeren vooral boer te laten zijn in een stadsrand die niet bebouwd mag worden. Hoe dan ook: het resultaat tot nu toe is te mager. Maar ik geef Brabant nog even het voordeel van de twijfel. Na een valse start is er tijd voor een eindsprint. Alle ingrediënten zijn aanwezig voor nog een succesvol voorbeeldgebied. Ondertussen is de volgende uitnodiging van het Groene Woud binnen. Een studiemiddag over streekfondsen. Ik denk dat ik die aan mij voorbij laat gaan.

Egbert Jaap Mooiweer,
adjunct-directeur

Redactie: Door de ingrijpende bezuinigingen van het huidige kabinet op natuurbeleid, en de hierover in de media steeds meer oplaaiende discussie en over het natuurbeleid in het algemeen, is directeur Jaap Dirkmaat tijdelijk hiervoor vrijgemaakt, om zich in dit debat te kunnen mengen en woordvoerder te zijn. Onze adjunct-directeur Egbert Jaap Mooiweer zal enkele taken van hem overnemen, zoals onder andere de column in de landschappelijk.